.: محسن سمسارپور :.

وب سایت شخصی محسن سمسارپور

هوشمندی در خدمت کتاب

هوشمندی در خدمت کتاب
سی و دومین نمایشگاه بین‌المللی کتاب تهران با شعار «خواندن، توانستن است» از ۴ تا ۱۴ اردیبهشت در مصلای بزرگ تهران برگزار شد. فناوری هر‌سال به کمک برگزارکنندگان نمایشگاه آمده تا امکانات بیشتری را در اختیار بازدیدکنندگان قرار دهند. از تبدیل بن‌های تخفیف کاغذی به بن‌های هوشمند گرفته تا استفاده از ابزارهای مختلف برای اطلاع‌رسانی مانند وب‌سایت و اپلیکیشن‌های تلفن همراه، همه در خدمت کمک به اجرای بهتر نمایشگاه بوده‌اند. اضافه شدن بخش ناشران دیجیتال هم در سال‌های اخیر نشان می‌دهد فناوری اطلاعات در حوزه نشر هم وارد شده و در حال تغییر عادت کتابخوانی ماست.
نویسنده : محسن سمسارپور


بن‌های کاغذی، بن‌های دیجیتال
سال‌هاست نمایشگاه کتاب با حضور ناشران داخلی و خارجی برگزار می‌شود. حضور ناشران داخلی معمولا با ارائه تخفیف در خرید همراه است و این موضوع باعث شده هر سال تراکنش مالی زیادی در نمایشگاه کتاب رخ دهد. از طرف دیگر وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی برای حمایت از کتاب و کتاب‌خوانی هر سال بن‌های تخفیف برای دانشجویان، اساتید و فرهنگیان ارائه می‌دهد که این موضوع نیز به رونق خرید و فروش کتاب در نمایشگاه کمک کرده است. مساله مهمی که شاید فناوری توانسته تا حد زیادی نقش تسهیل‌گر را در آن بازی کند، بن‌های تخفیف است.

Book-Fair

بن‌هایی که سال‌ها قبل به‌صورت کاغذی توزیع می‌شدند و امروز به‌صورت دیجیتال در اختیار افراد قرار می‌گیرند. بن‌های کاغذی جدای مصرف بیش از حد کاغذ، به دلیل عدم امکان رهگیری مناسب و خرید و فروش در بازار سیاه، گزینه مناسبی نبودند و کم‌کم این بن‌ها جای خود را به بن‌کارت‌های فیزیکی دادند. اما امروز مساله دیگری که مشکلاتی را برای افراد به وجود آورده حجم زیاد درخواست‌ها و صف‌های طولانی دریافت بن‌کارت است.
از سوی دیگر هر سال تعداد زیادی کارت الکترونیکی صادر می‌شود که در انتهای نمایشگاه بدون استفاده خواهد بود. هزینه تولید کارت‌های دیجیتالی هم بالاست و این موضوع نیز باعث شده برگزارکنندگان نمایشگاه به فکر چاره‌ای دیگر باشند. دو سال پیش پیشنهاد استفاده از NFC و پرداخت توسط موبایل ارائه شد، ولی با توجه به نبود زیرساخت مناسب، این طرح با استقبال ناشران و خریداران روبه‌رو نشد. راهکار پیشنهادی سال گذشته انتخاب کارت ملی به‌عنوان بن‌کارت بود که به نظر کاربردی می‌رسد. در این طرح افرادی که قصد دریافت بن کتاب را دارند، می‌توانند به جای دریافت کارت الکترونیکی جدید، کارت ملی را انتخاب کنند. دستگاه‌های کارتخوان موجود در نمایشگاه امکان استفاده از کارت ملی را به جای کارت الکترونیکی ارائه می‌دادند و به‌این‌ترتیب نه نیازی به دریافت حضوری کارت جدید بود و نه هزینه زیادی برای صدور کارت جدید به هدر می‌رفت.

دستگاه‌های پرداخت؛ از قدیم تا امروز
شاید جنبه فروشگاهی نمایشگاه کتاب بیشتر از جنبه نمایشگاهی آن به چشم بیاید و پرداخت یکی از مسائلی است که بدون حضور فناوری بسیار سخت‌تر بود. از زمانی که دستگاه‌های کارتخوان امکان استفاده از کارت‌های عابربانک را برای خرید فراهم کردند نمایشگاه کتاب نیز با مجهز کردن غرفه‌ها در نمایشگاه این امکان را برای خریداران ارائه کرده است، اما مساله پرداخت از طریق دستگاه‌های کارتخوان بانکی همیشه با مشکلاتی روبه‌رو بوده و هر سال یکی از دغدغه‌های مهم ناشران و خریداران بوده است. ابراهیم عابد، کارشناس ارشد اداره مخابرات و طراح سیستم مخابراتی مصلای تهران می‌گوید: «سال‌های ابتدایی و قبل از ورود اداره مخابرات برای تجهیز نمایشگاه در مصلای تهران، خطوط تلفن شهری و استفاده از سوئیچ‌های سانترال این امکان را برای غرفه‌داران فراهم می‌کرد تا با استفاده از یک خط تلفن، دستگاه‌های کارتخوان خود را فعال کنند. این مدل از ارائه خدمات مشکلات مختلفی داشت؛ از جمله این‌که سرعت انتقال اطلاعات از طریق خطوط تلفن بسیار پایین بود و معمولا تراکنش‌ها به مشکل برمی‌خورد. از طرف دیگر تعداد بالای تراکنش‌ها بار زیادی را سمت خطوط منتقل می‌کرد و مدیریت پرداخت از طریق دستگاه‌های کارتخوان با مشکلاتی روبه‌رو می‌شد.»
به گفته این کارشناس، سال‌های بعد استفاده از خطوط E1 موجب شد سرعت انتقال اطلاعات بیشتر شود، اما باز هم مشکلات قبلی به دلیل استفاده از خطوط تلفن برای انتقال اطلاعات پابرجا بود. در ادامه مخابرات تهران، مامور طراحی مدل جدیدی برای ارسال اطلاعات با سرعت بالا شد. از همین‌رو یک مرکز کوچک مخابراتی در مصلای تهران برای برگزاری نمایشگاه‌های مختلف طراحی شد و تجهیزات به‌صورت ثابت در مصلای تهران نصب شدند. استفاده از ADSL موجب افزایش سرعت انتقال داده و اطلاعات شد و دستگاه‌های کارتخوان مجهز به ADSL مورد استفاده قرار گرفت. البته در طراحی این مدل از سیستم، ADSL جداگانه‌ای استفاده شد تا بار ADSL شهری روی آن نباشد. همه اطلاعات دستگاه‌های کارتخوان با استفاده از دستگاه خاصی جمع‌آوری می‌شوند و از طریق یک اتصال نقطه به نقطه (Point to Point) به شرکت‌های ارائه‌دهنده خدمات پرداخت منتقل می‌شوند. این مدل سال‌هاست در  مصلای تهران برای نمایشگاه‌های کتاب و دیگر نمایشگاه‌ها استفاده می‌شود.
امسال ۴۰۰۰ دستگاه کارتخوان به همین روش در اختیار غرفه‌داران قرار گرفته و در ازای دریافت کارتخوان هیچ‌گونه هزینه‌ای دریافت نمی‌شد. البته فقط کارتخوان‌های مخصوص نمایشگاه امکان دریافت پول از کارت‌های بن تخفیف نمایشگاه را داشتند.
مساله دیگری که بسیاری از ناشران با آن مواجه هستند، استفاده از دستگاه‌های کارتخوانی است که امکان استفاده سیار دارند و ناشران و غرفه‌داران قصد دارند از آن در نمایشگاه کتاب استفاده کنند. مشکل اینجاست که این دستگاه‌ها از خطوط تلفن‌همراه و سیمکارت استفاده می‌کنند و آنتن‌دهی دو شرکت بزرگ ارائه‌دهنده تلفن‌همراه در مصلای تهران گاهی با مشکلاتی مواجه می‌شود. ابراهیم عابد می‌گوید:
«از آنجا که بحث حریم خصوصی در مساله تلفن همراه بسیار حائز اهمیت است به دلیل مراجعه افراد در یک مکان عمومی و تلاش برای حفظ حریم خصوصی ممکن است برخی اوقات در آنتن‌دهی تلفن همراه اختلالاتی رخ دهد. از طرف دیگر با توجه به این‌که خریداران دارای بن تخفیف فقط می‌توانند از دستگاه‌های کارتخوان نمایشگاهی استفاده کنند پیشنهاد ما به غرفه‌داران استفاده از همان دستگاه‌هاست که کمترین مشکل را دارند، اما ارائه خدمات برای دستگاه‌های کارتخوان شخصی امری است که با توجه به مسائل مطرح شده احتمالا با چالش‌هایی همراه است، چراکه امکان ارائه خدمات تلفن‌همراه در زمان برگزاری نمایشگاه کتاب در مصلای تهران ممکن است در لحظاتی با وقفه انجام شود که همین موجب عدم شکل‌گیری تراکنش به‌صورت صحیح می‌شود.»

از مصلا به شهر آفتاب، از شهر آفتاب به مصلا
مصلای تهران امسال هم میزبان نمایشگاه کتاب بود. چندی پیش نمایشگاه کتاب به شهر آفتاب منتقل شد و دوباره به مصلا بازگشت. جدای بحث دسترسی و امکانات حمل و نقل عمومی مناسب مصلا از نظر تجهیزات و امکانات مورد نیاز برای ارائه خدمات مناسب به‌منظور برگزاری بهتر نمایشگاه، می‌توان این دو مکان را بررسی کرد. ابراهیم عابد توضیح می‌دهد: «سال‌هاست تجهیزات مختلفی را در مصلای تهران نصب کرده‌ایم و همه تجهیزات تا سال آینده در مصلا می‌مانند. جابه‌جایی نمایشگاه کتاب به شهر آفتاب موجب شد نیازمند امکانات و تجهیزات جدید باشیم. متاسفانه معماری اشتباه و استفاده از کابل‌های LAN از کف موجب شد با یک بارندگی آسیب‌های جدی به تجهیزات وارد شود. از طرف دیگر دسترسی به مراکز مخابراتی در مصلای بسیار مناسب‌تر است. به‌عنوان مثال مرکز مخابراتی آزادگان با فاصله بسیار نزدیک از مصلا تهران دارای خطوط پرسرعت انتقال داده و اطلاعات است که می‌تواند برای تسهیل در دریافت و پرداخت به غرفه‌داران خدمات ارائه دهد.»
البته با توجه به برگزاری نمایشگاه کتاب و نمایشگاه قرآن در مصلای تهران احتمالا برگزاری یکی از این دو نمایشگاه در مصلای تهران برای سال‌های بعد و به دلیل همزمانی ماه مبارک رمضان با زمان برگزاری نمایشگاه کتاب دچار چالش خواهد بود که باید دید چه‌تصمیمی در‌این‌باره گرفته خواهد شد.

چالش‌های ناشران دیجیتال
امسال هم نمایشگاه کتاب با حضور ناشران دیجیتال همراه بود، اما در گپ و گفتی که با برخی از این ناشران داشتیم مسائل مختلفی مطرح شد که باید بررسی شوند.
اسفند سال گذشته همچنان موضوع حضور یا عدم حضور ناشران دیجیتال در نمایشگاه مطرح بود تا این‌که همان ماه مجوز حضور ناشران دیجیتال صادر شد. بسیاری از ناشران دیجیتال معتقدند ثبت‌نام در فروردین ماه ۱۳۹۸ موجب شده نتوانند خود را به‌خوبی آماده حضور در نمایشگاه کنند. از طرف دیگر با توجه به تمرکز بیشتر وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی بر برگزاری نمایشگاه رسانه‌های دیجیتال برای ناشران دیجیتال، فضای کمتری در نمایشگاه برای این ناشران در نظر گرفته شد.
بسیاری از غرفه‌داران بخش ناشران دیجیتال در این باره می‌گویند: «در سال‌های اخیر مردم در نمایشگاه رسانه‌های دیجیتال حضور کم‌رنگ‌تری دارند، چراکه مخاطبان آن بیشتر افرادی هستند که از طریق فضای مجازی پیگیر اخبار و اتفاقات جدید هستند و کمتر به حضور در نمایشگاه تمایل دارند، اما نمایشگاه کتاب هر سال با استقبال چشمگیری از سوی بازدیدکنندگان همراه است و به نظر می‌رسد نشر دیجیتال باید سهم بیشتری از این نمایشگاه داشته باشد.» با توجه به گرانی کاغذ در سال‌های اخیر و افزایش چشمگیر قیمت آن در سال گذشته به نظر می‌رسد شاید حمایت بیشتر دولت از ناشران دیجیتال و ارائه فضای مناسب‌تر برای این ناشران در نمایشگاه کتاب به رونق هرچه بیشتر این صنف کمک کند.
البته امسال فقط به ناشران دیجیتالی مجوز حضور در نمایشگاه داده شد که تولیدات آنها محور محتوایی دارد و ناشران دیجیتالی که در حوزه بازی، انیمیشن و … فعال هستند فقط مجوز حضور در نمایشگاه رسانه‌های دیجیتال و بازی‌های رایانه‌ای را خواهند داشت.

سایت و اپلیکیشن
نتیجه ۳۲ سال تجربه برگزاری نمایشگاه کتاب، ایران را در موقعیت خوبی قرار داده تا نمایشگاه کتاب تهران به‌عنوان یکی از بزرگ‌ترین نمایشگاه‌های کتاب در جهان مطرح باشد. در کنار قدمت بالای نمایشگاه، استفاده از فناوری در تسهیل برگزاری، موضوع مهمی است. وب‌سایت نمایشگاه کتاب تهران https://tibf.ir به سه زبان فارسی، انگلیسی و عربی در دسترس عموم قرار گرفت. در این سایت اطلاعات کاملی از زمان برگزاری نمایشگاه، امکان ثبت‌نام غرفه‌داران، امکان مشاهده اخبار و اطلاعات مرتبط با نمایشگاه و همچنین محل قرارگیری غرفه‌ها روی نقشه نمایشگاه قرار گرفت. این وبسایت کمک کرد تا بسیاری از فرآیندهایی که قبلا به‌صورت حضوری انجام می‌شد به‌صورت الکترونیکی طی شود. امکان جست‌وجوی ناشران یکی از مواردی است که به کاهش تلف شدن وقت مراجعه‌کنندگان کمک خواهد کرد.
امروزه اکثر کارها با استفاده از تلفن‌همراه انجام می‌شود. اپلیکیشن نمایشگاه کتاب برای افرادی که علاقه‌مندند همه چیز را در گوشی خود داشته باشند، بسیار مناسب بود. اطلاعات همه غرفه‌های نمایشگاهی به تفکیک موضوع و محل قرارگیری آنها در نمایشگاه در اپلیکیشن تلفن‌همراه نمایشگاه موجود بود. یکی از مزایای این اپلیکیشن امکان دانلود همه اطلاعات روی گوشی و استفاده آفلاین از آن بود. از آنجایی که معمولا در نمایشگاه امکان استفاده آنلاین نیست، این قابلیت می‌توانست بسیار حائز‌اهمیت باشد. حجم برنامه بسیار پایین و حدود۶/۳مگابایت برای نسخه اندروید است که با دانلود و نصب آن می‌توانید به دیگر اطلاعات نیز دسترسی پیدا کنید. البته نسخه iOS این اپلیکیشن در دسترس نیست. نسخه اندروید این اپلیکیشن بیش از ۵۰۰۰‌بار دانلود شد و با گرفتن امتیاز ۵/۳ در رده اپلیکیشن‌های متوسط رو به بالاست. با استفاده از این اپلیکیشن می‌توانستید کتاب یا ناشر مورد نظر خود را از دسته‌بندی مدنظر جست‌وجو کنید. نکته حائز اهمیت این‌که می‌توانستید در این اپلیکیشن یک حساب کاربری ایجاد کرده و همه جست‌وجوهای خود را به بخش علاقه‌مندی‌ها اضافه کنید. اگر قصد داشتید برای حضور در نمایشگاه برنامه‌ریزی زمانی مناسبی داشته باشید و مستقیم به سمت مقاصد خود حرکت کنید، استفاده از این اپلیکیشن بسیار مناسب بود.

(۳۵)

دانلود
Print Friendly, PDF & Email

پاسخی بگذارید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *