.: محسن سمسارپور :.

وب سایت شخصی محسن سمسارپور

مسیر پر پیچ و خم تاکسی‌های آنلاین

اوضاع ناوگان حمل‌ونقل شهری اینترنتی در صورت سهمیه‌بندی سوخت
مسیر پر پیچ و خم تاکسی‌های آنلاین

چند سالی از اجرای طرح سهمیه‌بندی سوخت می‌گذرد؛ طرحی که برای مدتی فعال و با تک نرخی شدن قیمت سوخت کنار گذاشته شد. کارت‌های سوخت خودروها این روزها گوشه و کناری افتاده و خاک می‌خورند، اما چند وقتی است زمزمه سهمیه‌بندی سوخت دوباره سر زبان‌ها افتاده و به نظر می‌رسد دولت با رویکرد کاهش قاچاق سوخت، قصد دارد دوباره سهمیه‌بندی سوخت را فعال کند. یکی از مسائلی که در اجرای دوباره طرح بسیار چالش برانگیز شده، حال و روز تاکسی‌های اینترنتی است که این روزها بخش بزرگی از حمل و نقل شهری را به خود اختصاص داده‌اند. سوالات زیادی در مورد سهمیه‌بندی سوخت برای این کسب‌وکارها مطرح است، آیا سهمیه خاصی برای تاکسی‌های اینترنتی در نظر گرفته می‌شود؟ میزان سهمیه مشخص است؟ در صورت اختصاص ندادن سهمیه مناسب به این کسب‌وکارها آینده آنها چه خواهد شد؟

دیجیتال در مقابل سنتی
کســب‌وکارهای نوپــا در حــوزه حمل‌ونقل اینترنتی در سال‌های اخیر توانسته‌اند جایگاه خود را بین شهروندان پیدا کنند. استفاده از ظرفیت و امکانات موجــود در فضای دیجیتال موجب ارائه خدمات بهتر نســبت به ناوگان حمل‌ونقل سنتی شد، اما این روزها بحث سهمیه‌بندی سوخت، این کســب‌وکارها را دچار چالش کرده است. در طرح سهمیه‌بندی سوخت در مرحله قبل برای موسسات اتومبیل کرایه و تاکسی‌های شهری که زیر نظر شهرداری و تاکسیرانی فعالیت می‌کردند، سهمیه خاصی در نظر گرفته شده بود. به نظر می‌رسد این بار هم در طرح جدید سازوکاری برای تاکسی‌ها و موسســات اتومبیل کرایه در نظر گرفته شود. کســب‌وکارهای نوپا در حوزه حمل‌ونقل شهری دارای خودروی شــخصی هســتند و در صورتی که سهمیه‌ای برای این افراد در نظر گرفته نشود، احتمالا هزینه‌های سفر را افرایش خواهند داد. این موضوع می‌تواند به کاهش استفاده شهروندان از خدمات آنها بینجامد و این کسب‌وکارها را تا پای ورشکستگی بکشاند.

سهمیه‌بندی سوخت و استارتاپ‌های حمل‌ونقل

کسب‌وکارهای نوپا سهمیه سوخت می‌گیرند؟
در ســال‌های اخیــر کســب‌وکارهای نوپا توانسته‌اند بسیاری از مشکلات موجود را بهبود دهند، اما ادامه حیات کسب‌وکارهای نوپایی که با سوخت سروکار دارند بسته به تصمیماتی است که در طرح جدید ســهمیه‌بندی سوخت گرفته می‌شــود. اینکه کســب‌وکارهای نوپای حوزه حمل‌ونقل دسترس‌پذیری مردم را برای رسیدن به تاکسی بهتر کرده‌اند و هزینه‌های حمل‌ونقل شهری را تا حد زیادی برای شهروندان کاهش داده‌اند، بر کسی پوشیده نیست. کاهش سفرهای بدون سرنشــین در برگشت (موسسات اتومبیل کرایه) و اشــتغال‌زایی را هــم اگر به موارد قبل اضافه کنیم ارزشــمندی این کسب‌وکارها بیش از پیش مشــهود خواهد شــد. اما دلایلی وجود دارد که ممکن اســت با همه این خدمات مثبت بازهم این کســب‌وکارها شــامل طرح سهمیه خاص نشوند. مواردی چون افزایش آلودگی هوا و کاهش استفاده از حملونقل عمومی (به علت کاهش هزینه‌های حمل‌ونقل در کسب‌وکارهای نوپــا) موجب شــده زمزمه‌هایــی از تخصیــص نــدادن سهمیه خاص به این گروه بر زبان‌ها جاری شود. علیرضــا قنــادان، مدیرعامل ســازمان تاکسیرانی تهــران در مصاحبــه‌ای کــه بتازگی بــا یکی از ســایتهای حوزه فناوری داشــته، راهکار اختصاص ســهمیه خاص به این گروه
را گرفتن مجوز از شهرداری عنوان کرده است. در حال حاضر کســب‌وکارهای نوپــا در حوزه حمل‌ونقل از اتحادیه کســب‌وکارهای اینترنتی مجوز می‌گیرند، اما قنادان معتقد اســت که هر صنفی نیازمند تخصص خاصی اســت و اینکه همه مجوزها از طریق یک اتحادیه صادر شــود امکان نظارت دقیق را کاهش می‌دهد. در حال حاضر قوانین ســختگیرانه‌ای برای تاکسیرانی در نظر گرفته شــده اســت. تاکسی‌ها برخلاف خودروهای شــخصی دو بار در سال باید معاینه فنی بگیرند و برخلاف خودروهای شخصی که تا چهار سال معافیت معاینه فنی دارند، معافیت تاکســی‌ها پس از ســال اول لغو می‌شود. هر تاکســی پس از ده ســال فعالیت باید تعویض شــود، اما در کســب‌وکارهای اینترنتی، ناوگان نسبتا فرســوده‌تری در حال فعالیت است و هر ماشینی با حداقل امکانات امکان فعالیت در این کســب‌وکارها را دارد. این موضوع می‌تواند در مقیاس بزرگ موجب افزایش آلودگی هوا شود. در ضمن به دلیل کاهش هزینه‌های سفر، تعداد ســفرهای غیرضروری با تاکسی‌های اینترنتی افزایش داشــته که این موضوع موجب افزایش ترافیک شده است.

زمین بازی متفاوت
برای تغییر ناوگان حمل‌و‌‌نقل عمومی بدون تهدید کسب‌وکارهای نوپا سال‌ها فرصت وجود داشــت، اما رویکرد ســابق همچنان ادامه پیدا کرد تا کســب‌وکارهای نوپا با استفاده از قدرت شــبکه‌های اینترنتی توانستند شــبکه انسانی عظیمی برای خدمت‌رسانی ایجاد کنند. در این روند نظارت چندانی بر اینگونه کســب‌وکارها وجود نداشــت و همین موجب شده که فضای مناسبی برای کسب‌وکارهای نوپا جهت افزایش ناوگان وجود داشــته باشد. با بررسی کشورهای دیگر کــه در این حوزه فعال هســتند می‌توان دریافت که الزامات خاصی متوجه کسب‌وکارهای نوپاســت. به ایجاد اشــتغال نگاه کنیم، حضور تاکســی اینترنتــی در نــگاه اول موجب ایجاد شغل برای قشر زیادی از جامعه شده است، اما اگر فکر مناسبی برای تاکســی‌داران نشود احتمالا بسیاری از آنها با افزایش هزینه‌ها و کاهش درآمد از کار بیکار خواهند شد.
ایجاد یک تناســب بین فضای ســنتی و فضای دیجیتال الزامی اســت. در حال حاضر تاکسیرانی دارای الزاماتی برای تاکســی‌داران خود اســت، پس احتمالا هزینه‌های هر ســفر افزایــش می‌یابد، کســب‌وکارهای نوپا الزامات کمتری دارند و هزینه‌های آنها نیز کمتر اســت، پس امکان کاهش هزینه سفر را دارند. از سوی دیگر، تاکسی‌ها امکانات ویژه‌ای چون حضور در طرح ترافیک را دارند، خدماتی چون بیمه برای آنها لحاظ می‌شود و در پاره‌ای از موارد امکاناتی برای آنها در نظر گرفته می‌شــود، اما رانندگان تاکسی اینترنتی از این خدمات محروم هستند.
اگر قصد دو طرف (ســنتی و دیجیتال) کســب درآمد در سایه خدمت‌رسانی به شهروندان باشد،احتمالا رویکرد ترکیبی می‌تواند بهترین نتیجه را داشته باشد. کســب‌وکارهای نوپا داده‌محور هستند و امکان ارائه این داده‌ها برای نهادهای سیاستگذاری را دارند. در عوض نهادهای دولتی می‌توانند عملیات را به کسب‌وکارهای نوپا واگذار کنند و بحث نظارتی را در نظر داشــته باشند. با این رویکرد تاکســی به کسانی داده می‌شود که بهترین عملکرد را از نظر مردم داشــته باشند و به مرور زمان تاکسی اینترنتی هم موجب درآمد کسب‌وکارهای نوپا می‌شود و هم حمایت دولت را به همراه دارد. چیزی که دسترسی به آن دور از ذهن نیســت و با تلاش می‌توان به آن دست یافت. راه‌کاری که در بســیاری از کشــورهای جهان در موقعیت مشــابه انجام شده و به نظر نمی‌رسد نیاز به طراحی مجدد آن داشته باشیم.

مزایا و معایب طرح
بیژن زنگه، وزیر نفت یکم آبان در مصاحبه‌ای رســمی می‌گوید: «ســهمیه‌بندی بنزین در دستور کار جدی قرار دارد، اما قصد افزایش قیمت‌ها را نداریم. هدف کنترل مصرف سوخت، جلوگیری از قاچاق آن و عدم وابستگی به واردات است. البته برای شهروندانی که بیش از حد تعیین شده مصرف داشــته باشند، افزایش قیمت در نظر خواهیم گرفت.» در حال حاضر یارانه سوخت به‌صورت عمومی اعمال می‌شود. با توجه به تفاوت شدید قیمت ســوخت در کشــورهای همسایه استفاده از فناوری اطلاعات و کارت سوخت می‌تواند جلوی قاچاق این کالای باارزش را بگیرد. با کنترل مکانیزه و دقیق میزان مصرف، شناسایی افراد کم‌مصرف و پرمصرف ممکن خواهد بود، اما در همین امر هم متاسفانه چالش‌هایی وجود دارد. از یک سو باید برای خودروهای خاص مثل تاکسی‌ها و وانت‌بارهای عضو اتحادیه تاکسیرانی تمهیداتی لحاظ کرد، از سوی دیگر همین سهمیه خاص به‌دلیل نبود امکان نظارت دقیق می‌تواند موجب سوءاستفاده احتمالی شود. موردی که شاید در کسبوکارهای نوپای حوزه حمل‌ونقل به‌دلیل وجود داده‌های شفاف براحتی امکان‌پذیر باشد. اگر قرار باشد برای کسب‌وکارهای نوپای حوزه حمل‌ونقل در طرح جدید سهمیه در نظر گرفته شود، وجود داده‌های هر یک از رانندگان و مسیرهای طی شده آنها می‌تواند راهکار مناسبی برای ارائه سهمیه مشخص برای هر خودرو باشد.

(۲۶)

یک دیدگاه برای “مسیر پر پیچ و خم تاکسی‌های آنلاین”

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *